Mocznik i fosfor – określanie poziomu substancji dializowanych

Mocznik. Jest ubocznym produktem przetwarzania pokarmu, po­wstającym w wątrobie, z której płynie z krwią do nerek, gdzie prawidło­wo przechodzi do moczu, a wraz z nim opuszcza organizm. Podobnie jak kreatynina, jest wskaźnikiem obecności innych, bardziej szkodli­wych substancji we krwi. Gromadzenie się go świadczy też o zatrzymywaniu toksycznych substancji. Im jest wyższy poziom mocznika we krwi, tym gorsza czynność nerek.

Prawidłowy poziom mocznika wynosi od 2,6 do 6,6 mikromola na litr. Płyn dializacyjny nie zawiera mocznika. Mocznik z krwi pacjenta będzie przenikał do płynu dializacyjnego. We krwi osoby dializowanej poziom mocznika może nigdy nie być prawidłowy. Dla pacjentów dializowanych otrzewnowo zwykle docelowy poziom mocznika jest poniżej 25 mikromoli na litr. Dla hemodializowanych powinien być poniżej 25 mikromoli na litr przed dializami i poniżej 9 mikromoli na litr po dializach.

Poziom mocznika we krwi jest mniej wiarygodnym wskaźnikiem czynności nerek niż poziom kreatyniny. Ilość mocznika zależy od die­ty pacjenta oraz nawadniania jego organizmu. U osoby spożywającej dużo białka lub odwodnionej poziom mocznika będzie podwyższony.

Fosfor. Prawidłowy poziom fosforu we krwi wynosi od 0,75 do 1,4 mikromola na litr, co pomaga wapniowi wzmacniać kości. Do utrzymania tego poziomu są potrzebne sprawne nerki, inaczej będzie on wzrastał.

U pacjentów z niewydolnością nerek celem dializy jest zmniejszenie ilości fosforu we krwi. Płyn dializacyjny nie zawiera fosforu. Dlatego fosfor z krwi pacjenta przenika przez błonę dializacyjną do płynu dia­lizacyjnego. Powoduje to zmniejszenie jego ilości we krwi. Jego doce­lowy poziom dla pacjentów dializowanych jest niższy niż 1,8 milimo­la na litr. Podczas dializ na ogół nie udaje się go osiągnąć i jest konieczne zastosowanie leków zawierających węglan wapniowy (np. Calcium). Te leki wiążą fosfor w przewodzie pokarmowym i ułatwiają jego wydalanie z organizmu, a równocześnie podwyższają poziom wapnia we krwi.