Rozpoznawanie niewydolności nerek

  1. Biopsja nerki. To badanie wymaga nakłucia cienką igłą i pobra­nia niewielkiego kawałka nerki, który następnie bada się pod mikro­skopem. Biopsja ma na celu wykrycie przyczyny niewydolności nerek. Czasami wykonuje się ją, by sprawdzić, czy przeszczepiona nerka nie jest odrzucana. Podczas biopsji podaje się pacjentowi lek miejscowo znieczulający, uśmierzający ból w miejscu wprowadzenia igły. W przypadku wykonywania biopsji własnej nerki pacjenta powinien on leżeć na brzuchu, natomiast w przypadku biopsji nerki przeszcze­pionej potrzebne jest leżenie na plecach. Po przeszczepieniu bywa ko­nieczne pilne wykonanie biopsji w ciągu pierwszych kilku tygodni. Po nakłuciu pacjent zwykle pozostaje w szpitalu od 6 do 12 godzin. Ry­zyko związane z badaniem polega na tym, że w 1 przypadku na 20 nie pobrano wystarczającej ilości tkanki nerkowej, co oznacza konieczność powtórzenia zabiegu. Jest też takie samo prawdopodobieństwo pojawienia się krwi w moczu. Zwykle objaw ten ustępuje bez lecze­nia, ale w 1 przypadku na 100 trzeba przetoczyć krew. Czasami krwa­wienie jest tak duże, że nerkę trzeba usunąć, wykonując operację chi­rurgiczną. Zdarza się, że u osoby chorej na niewydolność nerek biopsja powoduje konieczność ciągłego dializowania. W 1 na 1000 przypadków kończy się to śmiercią. Dlatego badanie należy wykony­wać tylko wtedy, kiedy jest duża szansa, że jego wyniki dostarczą le­karzom informacji powodujących zmianę leczenia. Zawsze przed wy­rażeniem zgody na biopsję trzeba zapytać, jak ona wpłynie na dalsze leczenie.
  2. Badania rentgenowskie. Do rozpoznawania chorób nerek korzy­sta się z różnych badań rentgenowskich. Można badać nerki, pęcherz moczowy – wykonując pielografię, urografię lub mikcyjną cystoureterografię – lub badać naczynia nerkowe, wykonując angiografię naczyń nerkowych. Te specjalistyczne badania rentgenowskie wymagają uży­cia kontrastu (płynu uwidaczniającego się na zdjęciu rentgenowskim), który wstrzykuje się do strumienia krwi lub wpuszcza do pęcherza mo­czowego podczas cystoskopii (kiedy cystoskop jest w pęcherzu). Ist­nieje małe ryzyko pogorszenia czynności nerek (po wykonaniu angio­grafii naczyń nerkowych) lub nawet spowodowanie śmierci przez każde z tych badań.
  3. Angiografia naczyń nerkowych. Aby wykonać to badanie, do tęt­nicy udowej (naczynie krwionośne w pachwinie) wprowadza się spe­cjalny cewnik, plastikową rurkę – aż do nerki – i przez ten cewnik po­daje się tak zwany kontrast, substancję nieprzepuszczalną dla promieni rentgenowskich. Kontrast umożliwia wykonanie zdjęcia rentgenow­skiego naczyń krwionośnych nerki, na którym będzie uwidoczniona przyczyna blokady przepływu. Angiografia naczyń nerkowych jest procedurą złożoną, której przeprowadzenie wiąże się z pewnym ryzykiem. Możliwe skutki uboczne to zasinienie pachwiny (dość częste) i ból. Po­nadto kontrast jest toksyczny dla nerek i może je uszkodzić. Jest także od 5 do 15 procent ryzyka, że angiografia spowoduje pogorszenie czyn­ności nerek, nawet poważne, ale zwykle odwracalne. Zdarza się rów­nież uszkodzenie nerek przez kontrast – ryzyko 2-procentowe – powo­dujące przyspieszenie rozpoczęcia dializ, które przywrócą czynność nerek. Nieliczni pacjenci będą musieli być stale dializowani, ponadto niektórzy ludzie są uczuleni na kontrast. Powikłania po angiografii mo­gą być śmiertelne w około 1 na 1000 przypadków, dlatego (podobnie jak decydując się na biopsję nerki) warto przedtem porozmawiać z leka­rzem na ten temat, zwłaszcza pod względem zmiany leczenia.
  4. Tomografia komputerowa (CT). To inny, szczególny rodzaj ba­dania z użyciem aparatu, który wysyła dokładnie skierowaną wiązkę promieni Roentgena, by zobrazować wybrane „plasterki” ciała. Pa­cjent leży wewnątrz aparatu w określony sposób. Badanie to wyko­nuje się po wstrzyknięciu kontrastu, lub bez niego, i podobnie jak w przypadku angiografii naczyń nerkowych istnieje małe ryzyko pogorszenia czynności nerek. Bardzo rzadko badanie ze środkiem kon­trastowym może spowodować śmierć.
  5. Badania radioizotopowe. Jest kilka różnych rodzajów badań ra­dioizotopowych, które stają się coraz popularniejsze, ponieważ uważa się, że powodują mniej powikłań niż badania rentgenowskie, angiogra­fia czy tomografia komputerowa (CT). Wszystkie badania radioizoto­powe wymagają podania małej ilości substancji radioaktywnej do stru­mienia krwi. Określając GFR metodą izotopową (wskaźnik filtracji kłębuszkowej), można dokonać najdokładniejszej oceny czynności ne­rek, nawet bardziej precyzyjnej niż na podstawie pomiaru poziomu kreatyniny, eGFR, czy klirensu kreatyniny. Wykonując scyntografię ze znacznikiem DMSA, ocenia się budowę nerki. Scyntygrafię z użyciem DTPA stosuje się w celu porównania czynności obu nerek, a przede wszystkim wykrycia, która nerka pracuje ciężej (obie powin­ny pracować tak samo). Scyntygrafia z użyciem MAG-3 jest dobrym badaniem do oceny zarówno czynności, jak i budowy. Ryzyko związa­ne z wykonaniem tych badań jest małe.
  6. Badanie MRI. Polega ono na obrazowaniu rezonansem magne­tycznym. W technice tej korzysta się z fal magnetycznych, radiowych i z komputera w celu wykonania wysokiej jakości obrazu wnętrza cia­ła. Podczas tego badania pacjent leży we wnętrzu urządzenia, które wy­syła sygnały do komputera. Następnie komputer buduje obraz wnętrza ciała. W badaniu nie stosuje się promieniowania rentgenowskiego. Wy­nik MRI umożliwia lekarzom zobaczenie precyzyjnie zobrazowanych nerek, co pomaga w wykryciu przyczyny problemów.
  7. Badanie ultradźwiękowe. Jest to takie samo badanie, jakie wyko­nuje się u kobiet ciężarnych w celu kontroli płodu. Badanie jest pomoc­ne w wykryciu przyczyny niedomagania nerek, zarówno kiedy ich nie­wydolność stwierdza się po raz pierwszy, jak i w przypadku problemów po przeszczepieniu nerki. Podczas badania stosuje się fale dźwiękowe, całkowicie bezpiecznie. Przedtem na skórę nakłada się żel, a następnie przesuwa się po brzuchu i bokach ciała sondę ultrasonograficzną, co uwidacznia nerki na ekranie. Lekarz może również wydru­kować zdjęcie widzianego przez siebie obrazu. To badanie jest szybkie i bezbolesne dla pacjenta, a lekarzowi dostarcza informacji, czy nerki są obkurczone, powiększone, czy nawet brak jednej. Korzystając z te­go badania, można też zlokalizować nerkę przed wykonaniem biopsji.