Jakie są przyczyny niewydolności nerek

Setki różnych chorób mogą powodować, że stan nerek zaczyna się po­garszać, aż do takiego, iż zawiodą całkowicie. Jednakże schyłkową niewydolność nerek (wymagająca dializ lub przeszczepu) zwykle po­wodują:

  1. Cukrzyca. Choroba ta jest powszechnie znaną przyczyną niewy­dolności nerek w krajach rozwiniętych (nawet 40% zachorowań). Nie­zależnie od tego, czy pacjent jest leczony insuliną, doustnymi lekami przeciwcukrzycowymi, czy dietą, może ona powodować niewydolność nerek – znaną jako nefropatia cukrzycowa. Jest to bardzo prawdopo­dobne, jeśli ktoś choruje na cukrzycę ponad 10 lat. W Wielkiej Brytanii przeciętnie 18 procent rozpoczynających każdego roku dializy cierpi na nefropatię cukrzycową. Najbardziej wiarygodnym sposobem rozpo­znania nefropatii jest biopsja nerki. Przeprowadzenie te­go zabiegu jest ryzykowne, dlatego wykonuje się go w szczególnych przypadkach.
  2. Zapalenie nerek. Na ogół jest to tak zwane kłębuszkowe zapale­nie nerek. Przyczyny w większości są nieznane. Najwłaściwszym obecnie spo­sobem rozpoznania zapalenia nerki jest jest biopsja. Wymaga to pobra­nia wycinka tkanki i zbadania go pod mikroskopem.
  3. Wielotorbielowate zwyrodnienie nerek – WZN. Jest to choroba wrodzona (przekazywana rodzinnie), w wyniku której obie nerki wy­pełniają się wieloma torbielami (są to nieprawidłowe guzki wypełnio­ne płynem). Jeśli ktoś cierpi na wielotorbielowate zwyrodnienie nerek, prawdopodobieństwo przekazania tej choroby każdemu z jego dzieci wynosi 50 procent. WZN rozpoznaje się na podstawie badania ultra­dźwiękowego, mającego na celu zobrazowanie nerki. Mimo że wielotorbielowate nerki są wyjątkowo duże, nie pracują prawidłowo z powo­du torbieli. U wielu osób z WZN może wystąpić niewydolność nerek, a po rozpoczęciu jej leczenia torbiele mogą pękać, krwawić albo ule­gać zakażeniu i powodować ból. Niekiedy bardzo dużą i szczególnie dokuczliwą torbiel trzeba nakłuć i opróżnić przez długą igłę wprowa­dzoną z zewnątrz lub usunąć chirurgicznie. Zdarza się, że osobie z wielotorbielowatymi nerkami należy usunąć jedną nerkę, by zrobić miej­sce dla przeszczepionej.
  4. Odmiedniczkowe zapalenie nerek. Jest to po prostu zapalenie układu odprowadzającego mocz. Rozpoznaje się je na podstawie bada­nia ultradźwiękowego lub specjalnego badania rentgenowskiego (uro­grafii). Do diagnostyki odmiedniczkowego zapalenia nerek może też posłużyć inne badanie – scyntygrafia nerek z użyciem dożylnie poda­wanego znacznika radioizotopowego. Odmiedniczkowe zapalenie nerek bywa skutkiem na­wracających infekcji układu moczowego, niewykrywanych przez wie­le lat, a prawdopodobnie występujących już w dzieciństwie. Niekiedy może być spowodowane przez stan zwany nefropatią refluksową (lub refluksem). W tej chorobie zastawka pęcherzowo-moczowodowa zlo­kalizowana w miejscu wejścia moczowodu do pęcherza moczowego działa nieprawidłowo. Mocz z pęcherza cofa się wówczas do moczowodu i uszkadza nerkę. Refluks może być wro­dzony, szczególnie u kobiet. Dlatego dzieci pacjentów z refluksem po­winny być przebadane pod tym względem tuż po urodzeniu. Dotyczy to zarówno chłopców, jak i dziewczynek.
  5. Choroba naczyń nerkowych. Kiedy ludzie się starzeją, ich tęt­nice nabierają skłonności do „obrastania” cholesterolem i innymi tłuszczami. Palenie papierosów powoduje, że rozpoczyna się to w młodszym wieku. Takie „obrastanie” (zwane miażdżycą tętnic lub ogniskami miażdżycowymi) powoduje stopniowe zwężanie tętnic (naczyń krwionośnych, którymi płynie krew z serca do każdej części ciała). Miażdżyca tętnic mięśnia sercowego prowadzi do rozwoju choroby wieńcowej i zawału serca. Jeśli dotyczy tętnic doprowadza­jących krew do mózgu, może być przyczyną udaru. Może też atako­wać tętnice, które zaopatrują nerki w krew – tętnice nerkowe. Stan ta­ki jest zwany chorobą naczyń nerkowych, będącą najczęstszą przy­czyną niewydolności nerek u starszych pacjentów. Wykonanie angiogramu nerek jest jedyną pewną metodą rozpoznania tego stanu. Badanie to jest jednak obarczone dość dużym ryzykiem, dlatego nie wykonuje się go często.
  6. Nefropatia zaporowa. To częsta przyczyna niewydolności nerek u mężczyzn, szczególnie po 60. roku życia. Zwykle jest skutkiem po­większenia gruczołu krokowego (prostaty), uciskającego cewkę mo­czową. Cewka moczowa jest przewodem, którym mocz wypływa z pę­cherza. Chirurgiczne usunięcie gruczołu krokowego (nawet jeśli powiększenie było spowodowane przez nowotwór) często przywraca sprawność funkcji nerek, ale w niektórych przypadkach, szczególnie rozpoznanych późno, niewydolność nerek wymaga dializowania pa­cjenta, nawet jeśli miał on zoperowany gruczoł krokowy w celu usu­nięcia blokady.
  7. Przyczyny nieznane. Dla około 25 procent chorych na niewydol­ność nerek nie udało się określić przyczyny kłopotów. Nerki podczas badania ultradźwiękowego są wówczas obrazowane jako małe i skur­czone. Z tego powodu jest stawiane rozpoznanie: „dwie małe nerki”. Oznacza to, że nerki rzeczywiście są małe, ale lekarze nie wiedzą dla­czego. Przyjmuje się, że „coś” się przydarzyło nerkom lata temu i od tego czasu powoli się zmniejszają.