Usuwanie produktów

  • Usuwanie produktów przemiany materii poprzez dyfuzję

Dyfuzja jest jednym z podstawowych zjawisk fizycznych, umożliwia­jących wykonywanie dializy. Substancje przechodzą wówczas z roz­tworu bardziej do mniej stężonego z silniejszego do słabszego roztwo­ru w ten sam sposób, jak zaparzana herbata przedostaje się z torebki do wody. Powierzchnia torebki jest jak błona dializacyjna i pozwala her­bacie wysączyć się z liści, ale nie pozwala liściom herbacianym opu­ścić torebki.

Herbata miesza się z wodą, aż będzie tego samego koloru w całej fi­liżance. We krwi osób chorych na niewydolność nerek jest dużo pro­duktów przemiany materii. Gdy krew zawierająca produkty przemiany materii przepływa obok płynu dializacyjnego, w którym nie ma żad­nych produktów przemiany, będą one się przedostawać z krwi poprzez błonę dializacyjną do płynu dializacyjnego. Do usunięcia z krwi zbęd­nych produktów przemiany materii, takich jak mocznik lub kreatynina, jest potrzebny płyn dializacyjny, który nie zawiera tych substancji lub zawiera ich niewiele.

  • Usuwanie nadmiaru płynu poprzez ultrafiltrację

Ultrafiltracja jest drugim, oprócz dyfuzji, zjawiskiem fizycznym umoż­liwiającym wykonywanie dializy – równocześnie z dyfuzją. Nadmiar płynu (głównie wody) opuszcza krew podczas dializy. Odbywa się to nieco inaczej w przypadku hemodializy i dializy otrzewnowej. W hemo­dializie woda jest „zasysana” z krwi przez sztuczną nerkę. Ilość wody usuniętej podczas jednej sesji hemodializy może być różna, od bardzo dużej do niewielkiej, zależnie od nastawienia parametrów aparatu.

W dializie otrzewnowej do płynu dializacyjnego dodaje się substan­cji, która „zasysa” wodę z krwi. Najczęściej jest to glukoza (tzn. cu­kier). Sposób w jaki glukoza „zasysa” wodę z krwi jest taki sam, w ja­ki drzewa „podciągają” wodę z ziemi do najwyżej położonych liści. Zależy to od zjawiska zwanego osmozą, polegającego na tym, że płyn z roztworu o mniejszym stężeniu (np. woda we krwi) przechodzi przez półprzepuszczalną błonę (np. dializacyjną) do roztworu o większym stężeniu (jeden z zawierających glukozę płynów do dializy). W ten sposób krew traci wodę, a roztwór glukozy zostaje rozcieńczony.

Ilość wody usuniętej z krwi zależy od ilości cukru w roztworze – im więcej cukru, tym więcej wody zostanie usunięte. W związku z tym do dializy otrzewnowej stosuje się pojemniki o różnej „sile” – „silne” po­jemniki zawierają więcej cukru niż „słabe”. Wybór pojemnika zależy od tego, ile wody trzeba usunąć z krwi pacjenta: „silny” pojemnik bę­dzie usuwał więcej wody niż „słaby”.