Wiadomości ogólne

Są dwa podstawowe sposo­by postępowania: rozpoczęcie dializ  i przeszcze­pienie nerki . Dotychczas nie znaleziono metody wyleczenia niewydolnych nerek. Innymi słowy, dializy i/lub przeszczepienie nerki mogą w pewnym stopniu zastąpić czynność dwóch nerek (przeszczep w prawie 60 procentach, dializy w 5 procen­tach), ale nie usunie się w ten sposób przyczyny niewydolności.

  • Co to jest dializa

Dializa jest sztucznym wykonywaniem pracy nerek. Podczas niej usu­wa się zbędne produkty przemiany materii z krwi oraz nadmiar wody z organizmu. Słowo dializa pochodzi od greckiego dialysis – rozdzie­lenie, ponieważ postępowanie to polega na usunięciu z krwiobiegu substancji toksycznych i uzupełnienie brakujących składników krwi. Dlatego spełnia ona dwie główne funkcje nerek: usuwanie toksyn i utrzymanie bilansu płynowego.

Są dwa rodzaje dializ: dializa otrzewnowa i hemodia­liza.

  • Jak działają dializy

Mimo że początkowo dializa otrzewnowa i hemodializa mogą się wy­dawać zupełnie różne, działają w podobny sposób:

  1. Produkty przemiany materii są usuwane z organizmu w procesie zwanym dyfuzją.
  2. Nadmiar wody jest usuwany z organizmu podczas ultrafiltracji.
  3. Produkty przemiany materii i woda przenikają do specjalnego płynu – płynu do dializ lub dializatu – w celu ich usunięcia z organizmu.
  4. Cienka warstwa tkanki lub plastiku, zwana błoną dializacyjną, roz­dziela płyn dializacyjny i krew.

 

  • Znaczenie płynu dializacyjnego

 

Przebieg kluczowych dla dializy zjawisk fizycznych – dyfuzji i ultrafil­tracji – zależy od sposobu użycia płynu dializacyjnego. Produkty prze­miany materii i nadmiar płynów mogą się wydostać z krwi, jeżeli będą miały dokąd się dostać. Płyn dializacyjny jest „pojemnikiem”, do które­go mogą się przedostawać różne substancje. Jest on nieco inny w każ­dym rodzaju dializy, ale spełnia tę samą funkcję. Jego skład chemiczny oddziałuje na przepływ substancji pomiędzy krwią a nim. Podczas dia­lizy produkty przemiany materii i nadmiar płynów przechodzą z krwi do płynu dializacyjnego. Inne substancje, zwykle „dobre”, jak na przykład wapń, płyną w odwrotnym kierunku – z płynu dializacyjnego do krwi.

  • Błona dializacyjna

Płyn dializacyjny będzie szkodliwy dla organizmu, jeżeli przedostanie się bezpośrednio do krwi, dlatego należy go od niej oddzielić. Do tego celu służy błona dializacyjna, która wygląda podobnie jak cieniutka folia samoprzylepna.

Błona dializacyjna ma tysiące małych otworów. Wielkość tych otwo­rów jest wystarczająca, by umożliwić przedostanie się wody, produktów przemiany materii i różnych innych substancji, ale też powodująca zatrzy­manie krwinek i białka w naczyniach krwionośnych. Zatem, pełni ona funkcję „nieszczelnej bariery” pomiędzy krwią a płynem dializacyjnym.

Błona do hemodializy jest wykonana ze specjalnego plastiku. Zagina się tysiące razy. Jest częścią sztucznej nerki (dializatora). Dializa odby­wa się poza organizmem pacjenta, właściwie w sztucznej nerce.

W dializie otrzewnowej korzysta się z naturalnej błony wnętrza jamy brzusznej – zwanej otrzewną. Otrzewna wyścieła wnętrze jamy brzusz­nej i pokrywa wszystkie narządy tam się znajdujące (żołądek, jelita, wątrobę itd.). Jest cienką warstwą tkanki, a wyglądem i strukturą przy­pomina cienki balonik.