Skutki uboczne przyjmowania leków

Wszystkie powszechnie stosowane leki immunosupresyjne przysparza­ją lekarzom i pacjentom pewnych problemów:

  1. Cyklosporyna i takrolimus. Są to najważniejsze leki stosowa­ne w zapobieganiu odrzucania nerki, działające w podobny sposób. Niestety, jeśli pacjent przyjmie ich zbyt dużo, a obydwa są trujące dla nerki, mogą uniemożliwić jej pracę. Taki stan jest zwany zatru­ciem cyklosporyną (lub takrolimusem). Aby zmniejszyć ryzyko za­trucia, pacjenci przyjmujący jeden z tych leków muszą mieć regular­nie badaną ich ilość we krwi. Jeśli wynik będzie niepokojący, sytu­ację można poprawić, zaprzestając przyjmowania leku lub zmniej­szając jego dawkę. Oczywiście przyjmowanie zbyt małej ilości tych leków powoduje wzrost ryzyka odrzucania. Znalezienie równowagi nie jest łatwe. U niektórych pacjentów, przyjmujących cyklosporynę przez długi czas powstaje stan zwany przerostem dziąseł (tj. obrzęk dziąseł). Jest to nadmierny ich wzrost, który może być szpecący. Zdarza się on rza­dziej, jeśli pacjent dba o higienę jamy ustnej i regularnie czyści zęby nitką dentystyczną. Gdy problem stanie się dokuczliwy, dziąsła moż­na „przyciąć”, wykonując specjalny zabieg dentystyczny w warun­kach szpitalnych. Innym możliwym skutkiem ubocznym przyjmowa­nia cyklosporyny jest nadmierny wzrost włosów na twarzy i ciele. Takrolimus nie powoduje obrzęku dziąseł oraz wzmożonego wzrostu włosów, ale może powodować łysienie i drżenia. Obydwa leki mogą doprowadzić do cukrzycy, ale takrolimus jest jej przyczyną dużo czę­ściej (u ponad 30 procent pacjentów). Jeżeli u pacjenta pojawi się cu­krzyca, może on wymagać przez całe życie leczenia insuliną podawa­ną dwa razy dziennie. Obydwa leki mogą także uszkadzać wątrobę i układ nerwowy.
  2. Sirolimus. Ten lek działa podobnie do dwóch leków opisanych po­wyżej, ale nie jest trujący dla nerki. Niestety, podczas jego stosowania obserwowano inne skutki uboczne – szczególnie bardzo wysoki po­ziom cholesterolu we krwi.
  3. Azatiopryna i mykofenolan mofetilu. Głównym problemem związanym z przyjmowaniem azatiopryny i mykofenolanu mofetilu jest ich działanie tłumiące aktywność szpiku kostnego, w którym po­wstają krwinki. Wpływając na wytwarzanie krwi, mogą one powodo­wać groźne skutki. Jeżeli krwinek czerwonych jest wytwarzanych zbyt mało, pacjent będzie cierpiał na niedokrwistość powodującą zmęcze­nie. Jeśli jest zbyt mało krwinek białych, rozwinie się stan zwany neu-tropenią. Niedobór krwinek białych wpływa na zdolność organizmu do zwalczania infekcji. Z kolei zbyt mało krwinek krwi zwanych płytka­mi będzie skutkowało małopłytkowością, powodującą wzrost skłonno­ści do krwawienia. Są także inne skutki uboczne. Azatiopryna może uszkadzać wątrobę, co jest wykrywane w badaniu krwi. Mykofenolan mofetilu może wy­woływać ból brzucha i biegunkę. Osoba przyjmująca któryś z tych leków możesz cierpieć z powodu jednego skutku ubocznego lub nawet wszystkich, jednak zaprzestanie przyjmowania leku lub zmniejszenie dawki jest zwykle niebezpieczne (powinno się to robić tylko w porozumieniu z lekarzem).
  4. Prednizolon. Jest to steroid i jak inne leki z tej grupy może powo­dować ścieńczenie skóry (prowadzące do skłonności do siniaków) i obrzęk twarzy (zaczerwienienie i zaokrąglenie twarzy). Problemy te staną się mniej dokuczliwe po zmniejszeniu dawki leku. Podobnie jak cyklosporyna i takrolimus, także prednizolon może powodować cukrzycę. W najgorszym wypadku oznacza to dla pacjenta, że będzie musiał przyjmować tabletki lub wstrzykiwać sobie insulinę dwa razy dziennie. Cukrzyca, jeśli nie jest dobrze kontrolowana, nisz­czy nerki. Inny możliwy skutek przyjmowania prednizolonu to powodowanie kruchości stawów, szczególnie biodrowych. Ból któregoś z bioder, szczególnie w pierwszych 3-6 miesiącach od przeszczepu, powinien zostać potraktowany poważnie. Konieczne może być zastąpienie pro­tezą jednego lub obu bioder. Po dłuższym czasie u pacjentów leczonych prednizolonem występuje większe ryzyko zrzeszotnienia kości (osteoporozy). Z tego powodu kręgi (kości kręgosłupa) mogą się zała­mać, powodując złamanie kompresyjne. Jest to bardzo bolesne oraz po­woduje zmniejszenie wzrostu. Niektórzy lekarze starają się odstawić steroidy po pierwszych 6-12 miesiącach ze względu na ich wpływa na stawy i kości. Zwykle powo­duje to wzrost poziomu kreatyniny o 10 lub więcej mikromoli na litr krwi (mmol/1), co nie jest jeszcze bardzo niepokojące, ale oznacza ma­łe ryzyko odrzucania (a nawet utraty) nerki.